Ngày 31/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 370/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 150/2025/NĐ-CP quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026).
Nghị định số 150/2025/NĐ-CP của Chính phủ được ban hành nhằm quy định về tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp xã, góp phần cụ thể hóa chủ trương sắp xếp, tinh gọn bộ máy hành chính nhà nước. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện, một số quy định của Nghị định 150 đã bộc lộ những hạn chế, bất cập, nhất là trong việc xác định số lượng cấp phó, tổ chức phòng chuyên môn và bảo đảm tính linh hoạt cho các địa phương có điều kiện đặc thù. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 370/2025/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 150/2025/NĐ-CP, nhằm tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức cơ quan chuyên môn ở địa phương theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp thực tiễn.
So với Nghị định số 150/2025/NĐ-CP thì Nghị định 370/2025/NĐ-CP có một số điểm mới cơ bản như sau:
Một là, bổ sung nguyên tắc xác định số lượng cấp phó: Một trong những điểm mới quan trọng của Nghị định 370 là bổ sung nguyên tắc xác định số lượng cấp phó trong các cơ quan, tổ chức thuộc UBND các cấp. Theo đó, Nghị định 370 quy định rõ: Số lượng cấp phó của cơ quan, tổ chức trực thuộc không được vượt quá số lượng cấp phó của cơ quan cấp trên trực tiếp; Đối với các cơ quan cùng cấp, nếu là cơ quan không có tổ chức nội bộ thì số lượng cấp phó tối đa không vượt quá số lượng cấp phó của cơ quan có tổ chức nội bộ. So với Nghị định 150/2025/NĐ-CP, quy định này đã cụ thể hóa nguyên tắc quản lý số lượng cấp phó, khắc phục tình trạng bố trí cấp phó chưa hợp lý ở một số địa phương, qua đó góp phần thực hiện nghiêm chủ trương tinh giản biên chế, tinh gọn đầu mối lãnh đạo.
Hai là, điều chỉnh quy định về tổ chức phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã: Nghị định 370 có nhiều sửa đổi quan trọng liên quan đến tổ chức phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã, theo hướng tăng tính linh hoạt và trao quyền chủ động hơn cho địa phương, cụ thể: UBND cấp tỉnh được quyết định khung số lượng và tên gọi các phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã, căn cứ vào đặc điểm dân số, diện tích tự nhiên, trình độ phát triển kinh tế – xã hội và yêu cầu quản lý nhà nước tại địa phương; Quy định khung số lượng tổ chức bình quân không vượt quá 4,5 tổ chức trên một đơn vị hành chính cấp xã (bao gồm phòng chuyên môn và Trung tâm Phục vụ hành chính công); riêng Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh không vượt quá 4,7 tổ chức; UBND cấp xã được quyết định cụ thể số lượng Phó Trưởng phòng của từng phòng chuyên môn trên cơ sở nguyên tắc bình quân, phù hợp với quy mô, khối lượng công việc. So với Nghị định 150, các quy định này đã mở rộng thẩm quyền cho chính quyền địa phương, tránh tình trạng áp dụng cứng nhắc một mô hình tổ chức cho tất cả các đơn vị hành chính cấp xã, đồng thời bảo đảm phù hợp với yêu cầu thực tiễn quản lý.
Ba là, điều chỉnh số lượng Phó Giám đốc sở tại các đô thị đặc biệt: Một điểm mới đáng chú ý khác của Nghị định 370 là điều chỉnh quy định về số lượng Phó Giám đốc sở đối với các địa phương có tính chất đặc thù. So với Nghị định 150/2025/NĐ-CP, đây là bước điều chỉnh mang tính linh hoạt, thể hiện cách tiếp cận không đồng nhất máy móc, mà có phân biệt hợp lý giữa các loại hình địa phương, như đối với tỉnh Điện Biên là địa phương không sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh thì ngoài số lượng phó giám đốc Sở là bình quân 03 người/Sở thì đối với các Sở sáp nhập, hợp nhất được tăng thêm 01 người.
Nhìn chung, Nghị định 370/2025/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung các nội dung then chốt, trực tiếp tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình thực hiện Nghị định 150/2025/NĐ-CP. Các điểm mới của Nghị định 370 thể hiện rõ định hướng: Kiểm soát chặt chẽ số lượng cấp phó, nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính; Tăng tính chủ động cho chính quyền địa phương, nhất là ở cấp xã; Bảo đảm sự linh hoạt cần thiết đối với các đô thị lớn, có điều kiện đặc thù; Góp phần xây dựng bộ máy hành chính tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả./.
(Có Nghị định số 370/2025/NĐ-CP kèm theo)
