Không phải những công trình quy mô lớn hay các phát minh mang tính đột phá, nhiều sáng kiến được hình thành từ chính những trăn trở trên giảng đường của nhiều nhà giáo. Qua Phong trào “Lao động giỏi, lao động sáng tạo” hàng loạt mô hình giảng dạy trực quan, thiết bị đào tạo tự làm và giải pháp ứng dụng công nghệ đã ra đời, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nghề ở tỉnh Điện Biên.
Hơn mười năm gắn bó với Khoa Điện - Điện tử thuộc Trường Cao đẳng Điện Biên, thạc sĩ Vũ Văn Độ luôn trăn trở trước thực tế nhiều thiết bị thực hành chưa theo kịp sự phát triển của công nghệ. Với anh, nếu chỉ học lý thuyết hoặc thực hành trên những thiết bị lạc hậu thì học sinh sẽ rất khó đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp sau khi tốt nghiệp. Chính vì vậy, thay vì chờ đợi được đầu tư các thiết bị, dụng cụ, anh lựa chọn con đường tự nghiên cứu, thiết kế và chế tạo các mô hình phục vụ giảng dạy. Từ mô hình SCADA trạm biến áp 110kV đạt giải Nhì Hội thi Thiết bị đào tạo tự làm toàn quốc năm 2013, đến mô hình điều khiển băng tải đếm và phân loại sản phẩm theo chiều cao đạt giải Khuyến khích Hội thi Thiết bị đào tạo tự làm toàn quốc năm 2022; bộ thực hành PLC S7-1200, mô hình nhà thông minh Smart Home hay hệ thống năng lượng tái tạo Hybrid hòa lưới... mỗi công trình đều xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của hoạt động đào tạo nghề.
Thạc sĩ Vũ Văn Độ (áo trắng) hướng dẫn sinh viên thực hành trên mô hình Năng lượng tái tạo (sản phẩm của đề tài khoa học công nghệ cấp trường năm học 2026-2026)
Những mô hình do anh và đồng nghiệp chế tạo đã giúp các giờ học về PLC, SCADA, cảm biến, đo lường điện hay điều khiển tự động trở nên trực quan hơn. Thay vì chỉ quan sát sơ đồ trên giấy, học sinh, sinh viên được trực tiếp lắp đặt, lập trình, vận hành và xử lý tình huống ngay trên thiết bị thực tế. Qua đó, kiến thức được chuyển hóa thành kỹ năng nghề nghiệp một cách hiệu quả hơn. Những sáng kiến của anh Độ đã được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng, trong đó có Bằng Lao động sáng tạo của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam năm 2025. Tuy nhiên, với người giảng viên này, phần thưởng lớn nhất vẫn là khi học trò tự tin bước vào doanh nghiệp với hành trang nghề nghiệp vững vàng.
Thạc sĩ Vũ Văn Độ (bên phải ngoài cùng) và Thạc sĩ Vũ Thị Thùy Linh ( thứ 3 từ phải sang) tham dự Ngày hội lao động sáng tạo do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức tại Hà Nội năm 2025
Cùng chung tinh thần đổi mới, sáng tạo giảng viên Vũ Thị Thùy Linh - Trưởng khoa Điện - Điện tử lại lựa chọn một cách tiếp cận khác đó là mọi sáng kiến đều phải hướng tới mục tiêu giúp người học học tốt hơn, thực hành nhiều hơn và học sinh, sinh viên có thể làm việc ngay sau khi tốt nghiệp. Trong bối cảnh công nghệ thay đổi từng ngày, chị Linh không ngừng tự học, cập nhật kiến thức và dành nhiều thời gian nghiên cứu các mô hình đào tạo phù hợp với điều kiện của một trường nghề miền núi. Từ mô hình điều khiển băng tải đếm và phân loại sản phẩm theo chiều cao, phòng thực hành theo mô hình 5S, hệ thống báo cháy - chữa cháy tự động đến mô hình điện mặt trời phục vụ giảng dạy, mỗi công trình đều giải quyết một yêu cầu cụ thể của hoạt động đào tạo. Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng xanh đang trở thành xu thế, chị Linh chủ trì nghiên cứu, thiết kế mô hình hệ thống năng lượng tái tạo Hybrid hòa lưới tích hợp điện mặt trời, điện gió, hệ thống lưu trữ và điện lưới. Công trình được Hội đồng khoa học cấp trường đánh giá xuất sắc, đồng thời mở ra cơ hội để học sinh tiếp cận những công nghệ mới ngay tại giảng đường. Điều đáng quý là các mô hình không dừng lại ở mục đích dự thi hay trưng bày mà trở thành những "phòng thí nghiệm thu nhỏ", nơi người học được trực tiếp thao tác, đo kiểm, vận hành và xử lý sự cố. Đây cũng chính là cách để hình thành tư duy sáng tạo, kỹ năng nghề nghiệp và tác phong công nghiệp cho học sinh, sinh viên trước khi bước vào thị trường lao động
Thạc sĩ Vũ Thị Thùy Linh và Thạc sĩ Vũ Văn Độ tại Lễ trao Bằng Lao động sáng tạo năm 2025 của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam
Điểm gặp nhau ở hai giảng viên Vũ Văn Độ và Vũ Thị Thùy Linh là tinh thần đổi mới, sáng tạo. Đồng thời, họ coi mỗi khó khăn trong giảng dạy là một bài toán cần lời giải, mỗi hạn chế về cơ sở vật chất là động lực để tìm kiếm giải pháp mới. Chính tinh thần lao động sáng tạo đã góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nghề của nhà trường, đồng thời khẳng định vai trò của đội ngũ trí thức trong sự phát triển nguồn nhân lực của tỉnh Điện Biên.
Thực tiễn từ Trường Cao đẳng Điện Biên cho thấy, phong trào "Lao động giỏi, lao động sáng tạo" chỉ thực sự có sức sống khi trở thành động lực để mỗi giảng viên chủ động đổi mới, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm với ý tưởng của mình. Những sáng kiến được tạo ra đã và đang mang lại hiệu quả kinh tế cũng như chuyên môn đồng thời góp phần xây dựng môi trường làm việc sáng tạo, khơi dậy khát vọng cống hiến trong mỗi cán bộ, giảng viên.
Từ những mô hình giảng dạy được lắp ráp trong phòng thực hành ở một trường nghề miền núi như Điện Biên đến những giải thưởng cấp quốc gia là hành trình của sự kiên trì, trí tuệ và trách nhiệm. Đó cũng là minh chứng: ở bất kỳ lĩnh vực nào, phong trào thi đua yêu nước nếu được tổ chức hiệu quả đều có thể khơi nguồn sáng tạo, tạo ra những giá trị thiết thực cho cộng đồng và đóng góp vào sự phát triển bền vững của địa phương./.
