“VÀNH ĐAI XANH KHÔNG MA TÚY” XÂY THẾ TRẬN PHÒNG, CHỐNG MA TÚY TỪ GỐC
- Thứ sáu - 21/08/2026 23:56
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Không chỉ là địa bàn trọng điểm về ma túy, Điện Biên còn là nơi cuộc chiến với loại tội phạm này luôn đặt ra những yêu cầu đặc biệt về tư duy và phương thức đấu tranh. Bên cạnh việc liên tiếp triệt phá các đường dây mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy xuyên quốc gia, Công an tỉnh Điện Biên đang từng bước xây dựng một "lá chắn" bền vững ngay từ cơ sở thông qua mô hình "Vành đai xanh không ma túy". Từ những tổ dân phố đầu tiên ở phường Điện Biên Phủ, mô hình không chỉ góp phần giữ gìn ANTT mà còn mở ra một cách tiếp cận mới: phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ chính mỗi gia đình và cộng đồng dân cư.
Từ những chiến công trên mặt trận ma túy đến yêu cầu xây dựng "lá chắn" từ cơ sở
Mỗi chuyên án ma túy được khám phá là một chiến công, nhưng để chiến thắng ma túy, những chiến công ấy thôi là chưa đủ. Là tỉnh biên giới có hơn 455 km đường biên tiếp giáp với nước bạn Lào, địa hình chủ yếu là núi cao, chia cắt mạnh, nhiều đường mòn, lối mở cùng hoạt động giao lưu qua biên giới diễn ra thường xuyên, Điện Biên vừa giữ vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, vừa phải đối mặt với nhiều nguy cơ từ tội phạm ma túy xuyên quốc gia. Không ít đường dây đã coi địa bàn này là điểm trung chuyển để đưa ma túy vào sâu trong nội địa, khiến cuộc chiến với "cái chết trắng" luôn diễn ra quyết liệt và chưa bao giờ có dấu hiệu giảm nhiệt.
Nhận diện rõ đặc điểm đó, nhiều năm qua, Công an tỉnh Điện Biên đã tập trung lực lượng, phương tiện, triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, xác lập và đấu tranh thành công nhiều chuyên án lớn, bóc gỡ các đường dây mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy với số lượng đặc biệt lớn. Mỗi chuyên án được triệt phá không chỉ góp phần ngăn chặn nguồn ma túy thẩm lậu qua biên giới mà còn khẳng định bản lĩnh, tinh thần mưu trí, dũng cảm của lực lượng Công an trên tuyến đầu bảo vệ bình yên cuộc sống nhân dân. Nhưng thực tiễn cũng đặt ra một bài toán không dễ có lời giải. Một đường dây bị triệt phá, những đường dây khác vẫn có thể hình thành. Một đối tượng bị bắt giữ, những đối tượng khác vẫn tìm cách thay thế. Nếu chỉ tập trung đấu tranh ở phần ngọn là phát hiện, bắt giữ và xử lý tội phạm, trong khi những điều kiện làm nảy sinh tệ nạn ma túy ở cơ sở chưa được ngăn chặn, thì cuộc chiến ấy sẽ luôn phải đối mặt với những thách thức mới.
Đó cũng là lý do Công an tỉnh Điện Biên không chỉ đặt mục tiêu đánh đúng, đánh trúng, đánh mạnh các đường dây tội phạm ma túy, mà còn từng bước chuyển trọng tâm sang xây dựng thế trận phòng ngừa xã hội, tạo ra những "lá chắn" ngay từ khu dân cư, nơi ma túy có thể len lỏi vào từng gia đình, từng nhóm thanh thiếu niên và từng ngõ phố nếu thiếu sự chung tay của cộng đồng. Bản chất của sự chuyển đổi này không phải là giảm cường độ đấu tranh với tội phạm, mà là mở rộng thêm một mặt trận. Nếu các lực lượng chuyên trách giữ vai trò ngăn chặn nguồn cung từ bên ngoài, thì chính quyền cơ sở, các tổ chức đoàn thể và nhân dân sẽ là lực lượng tạo nên "hàng rào" ngăn ma túy bén rễ trong đời sống xã hội. Khi phòng ngừa và đấu tranh được đặt trong cùng một thế trận, hiệu quả của công tác phòng, chống ma túy mới có thể mang tính căn cơ và bền vững.
Từ yêu cầu thực tiễn ấy, Công an tỉnh Điện Biên đã xây dựng và triển khai mô hình "Vành đai xanh không ma túy" tại phường Điện Biên Phủ. Không đơn thuần là một phong trào tuyên truyền hay một mô hình tự quản ở khu dân cư, đây là bước cụ thể hóa tư duy lấy phòng ngừa làm nền tảng, lấy người dân làm trung tâm và lấy địa bàn cơ sở làm điểm xuất phát trong xây dựng thế trận phòng, chống ma túy từ gốc.
"Vành đai xanh" - Từ một mô hình đến một phương thức phòng ngừa mới
Điểm khác biệt của mô hình "Vành đai xanh không ma túy" không nằm ở tên gọi, mà ở cách tiếp cận. Nếu nhiều mô hình trước đây tập trung xây dựng từng khu dân cư, từng tổ dân phố an toàn thì "Vành đai xanh không ma túy" hướng tới liên kết các khu dân cư thành một thế trận phòng ngừa thống nhất, để mỗi địa bàn không còn là một "ốc đảo" trong công tác phòng, chống ma túy mà trở thành một mắt xích của mạng lưới bảo vệ an ninh, trật tự.
Để "vành đai" ấy vận hành hiệu quả, mô hình được xây dựng trên ba trụ cột.
Thứ nhất, liên kết lực lượng. Công an giữ vai trò nòng cốt, nhưng không hoạt động đơn lẻ. Cấp ủy, chính quyền, các tổ chức đoàn thể, Tổ bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, tổ trưởng dân phố và người có uy tín cùng tham gia quản lý địa bàn, nắm hộ, nắm người, giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở.
Thứ hai, liên kết thông tin. Bên cạnh các hình thức tuyên truyền trực tiếp, mô hình ứng dụng nền tảng số thông qua các nhóm Zalo cộng đồng để tiếp nhận phản ánh, trao đổi tình hình và chuyển tải nhanh các cảnh báo về phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm ma túy. Nhờ đó, thông tin không chỉ đi theo một chiều từ lực lượng chức năng đến người dân mà còn được phản hồi ngược trở lại, tạo thành mạng lưới cảnh báo hai chiều ngay trong khu dân cư.
Từ cách tổ chức đó, "Vành đai xanh không ma túy" không chỉ tạo thêm một mô hình tự quản ở cơ sở mà còn hình thành một cơ chế phòng ngừa xã hội khép kín, trong đó tuyên truyền, quản lý địa bàn, tiếp nhận thông tin, hỗ trợ người có nguy cơ và đấu tranh với tội phạm được kết nối trong một quy trình thống nhất. Đây cũng là điểm đổi mới của mô hình: không chờ đến khi ma túy xuất hiện mới xử lý, mà chủ động phát hiện nguy cơ, can thiệp từ sớm và ngăn chặn ngay từ nơi nguy cơ hình thành.
Nếu trước đây, mục tiêu của công tác phòng, chống ma túy là triệt xóa từng "điểm nóng", thì "Vành đai xanh không ma túy" hướng tới một mục tiêu cao hơn: kết nối những "điểm an toàn" để không còn khoảng trống cho ma túy len lỏi.
Khi người dân trở thành chủ thể của thế trận phòng, chống ma túy
Nếu coi "Vành đai xanh không ma túy" là một thế trận phòng ngừa thì người dân chính là những "điểm chốt" quan trọng nhất của thế trận ấy. Bởi mọi giải pháp nghiệp vụ chỉ có thể phát huy hiệu quả khi được tiếp sức bởi sự chủ động của cộng đồng - nơi những biểu hiện bất thường xuất hiện đầu tiên và cũng là nơi có khả năng ngăn chặn ma túy từ sớm nhất.
Từ những chiến công trên mặt trận ma túy đến yêu cầu xây dựng "lá chắn" từ cơ sở
Mỗi chuyên án ma túy được khám phá là một chiến công, nhưng để chiến thắng ma túy, những chiến công ấy thôi là chưa đủ. Là tỉnh biên giới có hơn 455 km đường biên tiếp giáp với nước bạn Lào, địa hình chủ yếu là núi cao, chia cắt mạnh, nhiều đường mòn, lối mở cùng hoạt động giao lưu qua biên giới diễn ra thường xuyên, Điện Biên vừa giữ vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, vừa phải đối mặt với nhiều nguy cơ từ tội phạm ma túy xuyên quốc gia. Không ít đường dây đã coi địa bàn này là điểm trung chuyển để đưa ma túy vào sâu trong nội địa, khiến cuộc chiến với "cái chết trắng" luôn diễn ra quyết liệt và chưa bao giờ có dấu hiệu giảm nhiệt.
Nhận diện rõ đặc điểm đó, nhiều năm qua, Công an tỉnh Điện Biên đã tập trung lực lượng, phương tiện, triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, xác lập và đấu tranh thành công nhiều chuyên án lớn, bóc gỡ các đường dây mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy với số lượng đặc biệt lớn. Mỗi chuyên án được triệt phá không chỉ góp phần ngăn chặn nguồn ma túy thẩm lậu qua biên giới mà còn khẳng định bản lĩnh, tinh thần mưu trí, dũng cảm của lực lượng Công an trên tuyến đầu bảo vệ bình yên cuộc sống nhân dân. Nhưng thực tiễn cũng đặt ra một bài toán không dễ có lời giải. Một đường dây bị triệt phá, những đường dây khác vẫn có thể hình thành. Một đối tượng bị bắt giữ, những đối tượng khác vẫn tìm cách thay thế. Nếu chỉ tập trung đấu tranh ở phần ngọn là phát hiện, bắt giữ và xử lý tội phạm, trong khi những điều kiện làm nảy sinh tệ nạn ma túy ở cơ sở chưa được ngăn chặn, thì cuộc chiến ấy sẽ luôn phải đối mặt với những thách thức mới.
Đó cũng là lý do Công an tỉnh Điện Biên không chỉ đặt mục tiêu đánh đúng, đánh trúng, đánh mạnh các đường dây tội phạm ma túy, mà còn từng bước chuyển trọng tâm sang xây dựng thế trận phòng ngừa xã hội, tạo ra những "lá chắn" ngay từ khu dân cư, nơi ma túy có thể len lỏi vào từng gia đình, từng nhóm thanh thiếu niên và từng ngõ phố nếu thiếu sự chung tay của cộng đồng. Bản chất của sự chuyển đổi này không phải là giảm cường độ đấu tranh với tội phạm, mà là mở rộng thêm một mặt trận. Nếu các lực lượng chuyên trách giữ vai trò ngăn chặn nguồn cung từ bên ngoài, thì chính quyền cơ sở, các tổ chức đoàn thể và nhân dân sẽ là lực lượng tạo nên "hàng rào" ngăn ma túy bén rễ trong đời sống xã hội. Khi phòng ngừa và đấu tranh được đặt trong cùng một thế trận, hiệu quả của công tác phòng, chống ma túy mới có thể mang tính căn cơ và bền vững.
Từ yêu cầu thực tiễn ấy, Công an tỉnh Điện Biên đã xây dựng và triển khai mô hình "Vành đai xanh không ma túy" tại phường Điện Biên Phủ. Không đơn thuần là một phong trào tuyên truyền hay một mô hình tự quản ở khu dân cư, đây là bước cụ thể hóa tư duy lấy phòng ngừa làm nền tảng, lấy người dân làm trung tâm và lấy địa bàn cơ sở làm điểm xuất phát trong xây dựng thế trận phòng, chống ma túy từ gốc.
"Vành đai xanh" - Từ một mô hình đến một phương thức phòng ngừa mới
Điểm khác biệt của mô hình "Vành đai xanh không ma túy" không nằm ở tên gọi, mà ở cách tiếp cận. Nếu nhiều mô hình trước đây tập trung xây dựng từng khu dân cư, từng tổ dân phố an toàn thì "Vành đai xanh không ma túy" hướng tới liên kết các khu dân cư thành một thế trận phòng ngừa thống nhất, để mỗi địa bàn không còn là một "ốc đảo" trong công tác phòng, chống ma túy mà trở thành một mắt xích của mạng lưới bảo vệ an ninh, trật tự.
Lễ ký kết triển khai thực hiện mô hình "Vành đai xanh không ma túy" giữa Công an tỉnh tại các Tổ dân phố số 02, 03, 06 phường Điện Biên Phủ.
Chính vì vậy, khi lựa chọn triển khai thí điểm từ ngày 1/4/2026, Công an phường Điện Biên Phủ không triển khai riêng lẻ ở từng tổ dân phố mà xây dựng cụm liên kết giữa các tổ dân phố 2, 3 và 6. Đây đều là những địa bàn trung tâm, tập trung nhiều cơ quan, đơn vị, cơ sở kinh doanh, nhà trọ và dịch vụ, có mật độ dân cư cao, tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp về an ninh, trật tự. Việc kết nối các tổ dân phố liền kề thành một "vành đai" giúp mở rộng phạm vi quản lý, chia sẻ thông tin kịp thời và hình thành cơ chế phối hợp đồng bộ trong phát hiện, ngăn chặn các nguy cơ liên quan đến ma túy.Để "vành đai" ấy vận hành hiệu quả, mô hình được xây dựng trên ba trụ cột.
Thứ nhất, liên kết lực lượng. Công an giữ vai trò nòng cốt, nhưng không hoạt động đơn lẻ. Cấp ủy, chính quyền, các tổ chức đoàn thể, Tổ bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, tổ trưởng dân phố và người có uy tín cùng tham gia quản lý địa bàn, nắm hộ, nắm người, giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở.
Thứ hai, liên kết thông tin. Bên cạnh các hình thức tuyên truyền trực tiếp, mô hình ứng dụng nền tảng số thông qua các nhóm Zalo cộng đồng để tiếp nhận phản ánh, trao đổi tình hình và chuyển tải nhanh các cảnh báo về phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm ma túy. Nhờ đó, thông tin không chỉ đi theo một chiều từ lực lượng chức năng đến người dân mà còn được phản hồi ngược trở lại, tạo thành mạng lưới cảnh báo hai chiều ngay trong khu dân cư.
Cán bộ Công an phường Điện Biên Phủ hướng dẫn người dân tham gia nhóm zalo cung cấp tin báo tố giác tội phạm và phòng, chống ma túy tại cơ sở
Thứ ba, liên kết trách nhiệm. Mỗi gia đình được vận động thực hiện cam kết "3 không" với ma túy; mỗi tổ dân phố chủ động quản lý địa bàn; mỗi đoàn thể đảm nhận những nội dung phù hợp với chức năng của mình; còn lực lượng Công an giữ vai trò hướng dẫn, kiểm tra và điều phối. Khi trách nhiệm được chia sẻ cho từng chủ thể, công tác phòng, chống ma túy không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng Công an mà trở thành trách nhiệm chung của cả cộng đồng.Từ cách tổ chức đó, "Vành đai xanh không ma túy" không chỉ tạo thêm một mô hình tự quản ở cơ sở mà còn hình thành một cơ chế phòng ngừa xã hội khép kín, trong đó tuyên truyền, quản lý địa bàn, tiếp nhận thông tin, hỗ trợ người có nguy cơ và đấu tranh với tội phạm được kết nối trong một quy trình thống nhất. Đây cũng là điểm đổi mới của mô hình: không chờ đến khi ma túy xuất hiện mới xử lý, mà chủ động phát hiện nguy cơ, can thiệp từ sớm và ngăn chặn ngay từ nơi nguy cơ hình thành.
Nếu trước đây, mục tiêu của công tác phòng, chống ma túy là triệt xóa từng "điểm nóng", thì "Vành đai xanh không ma túy" hướng tới một mục tiêu cao hơn: kết nối những "điểm an toàn" để không còn khoảng trống cho ma túy len lỏi.
Khi người dân trở thành chủ thể của thế trận phòng, chống ma túy
Nếu coi "Vành đai xanh không ma túy" là một thế trận phòng ngừa thì người dân chính là những "điểm chốt" quan trọng nhất của thế trận ấy. Bởi mọi giải pháp nghiệp vụ chỉ có thể phát huy hiệu quả khi được tiếp sức bởi sự chủ động của cộng đồng - nơi những biểu hiện bất thường xuất hiện đầu tiên và cũng là nơi có khả năng ngăn chặn ma túy từ sớm nhất.
Cán bộ Công an tăng cường tuyên truyền tại địa bàn về phòng, chống ma túy
Ngay sau khi triển khai, mô hình tập trung vào nhiệm vụ quan trọng nhất: làm thay đổi nhận thức của người dân về trách nhiệm tham gia phòng, chống ma túy. Không dừng lại ở những buổi tuyên truyền phổ biến pháp luật, lực lượng Công an cùng cấp ủy, chính quyền và các tổ chức đoàn thể đã đưa nội dung phòng, chống ma túy vào các cuộc họp tổ dân phố, sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt đoàn thể; đồng thời tận dụng các nền tảng số để thường xuyên cập nhật phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm, cảnh báo nguy cơ và hướng dẫn người dân kỹ năng nhận diện, phòng ngừa.
Sau thời gian đầu triển khai, mô hình đã tổ chức 12 buổi tuyên truyền, thu hút gần 2.000 lượt cán bộ, đảng viên và nhân dân tham gia. Quan trọng hơn những con số ấy là sự thay đổi trong cách nhìn của người dân. Từ chỗ coi phòng, chống ma túy là nhiệm vụ của lực lượng Công an, nhiều hộ dân đã chủ động quản lý con em, quan tâm hơn đến các mối quan hệ xã hội của người thân, kịp thời phản ánh những biểu hiện nghi vấn và tích cực phối hợp với lực lượng chức năng trong quản lý địa bàn. 100% hộ gia đình trong cụm liên kết tự nguyện ký cam kết thực hiện "3 không" với ma túy: không thử, không tàng trữ, không bao che. Giá trị của những bản cam kết không nằm ở hình thức hành chính, mà ở sự chuyển biến về ý thức và trách nhiệm của mỗi gia đình đối với sự bình yên của khu dân cư. Khi mỗi gia đình tự xây dựng "hàng rào" bảo vệ mình trước ma túy, cả cộng đồng sẽ hình thành một "vành đai" an toàn vững chắc.
Theo bà Vũ Thị Phượng, Tổ trưởng Tổ dân phố 3, phường Điện Biên Phủ, sau khi mô hình được triển khai, sự phối hợp giữa lực lượng Công an và nhân dân ngày càng chặt chẽ, hiệu quả hơn. Người dân không còn tâm lý trông chờ hay coi phòng, chống ma túy là trách nhiệm của lực lượng chức năng mà đã chủ động cung cấp thông tin, phản ánh những biểu hiện bất thường liên quan đến ma túy, cùng tham gia giữ gìn an ninh, trật tự ngay từ địa bàn dân cư.
Đó cũng là chuyển biến lớn nhất mà mô hình hướng tới. Bởi trong cuộc chiến với ma túy, điều quan trọng không chỉ là phát hiện thêm bao nhiêu vụ việc, mà là xây dựng được một cộng đồng biết tự phòng ngừa, tự bảo vệ và cùng nhau bảo vệ môi trường sống của mình.
Một "vành đai" không được tạo nên bởi những tấm biển hay những bản cam kết, mà được hình thành từ hàng trăm cánh cửa luôn khép lại trước ma túy và hàng nghìn ánh mắt sẵn sàng phát hiện, ngăn chặn những nguy cơ ngay từ khu dân cư. Khi điều đó trở thành ý thức tự giác của cộng đồng, "Vành đai xanh không ma túy" mới thực sự phát huy giá trị bền vững.
Không chỉ phòng ngừa, mà còn giúp người lầm lỗi trở về
Điểm khác biệt của mô hình "Vành đai xanh không ma túy" không chỉ ở việc ngăn chặn cái xấu phát sinh, mà còn ở việc quan tâm, hỗ trợ những người từng liên quan đến ma túy có cơ hội thay đổi, ở cách tổ chức một chu trình phòng ngừa khép kín, trong đó mỗi giải pháp đều hướng đến mục tiêu chung là không để ma túy có cơ hội xâm nhập và tái xâm nhập vào cộng đồng. Đây là việc xây dựng một mạng lưới đồng hành, trong mạng lưới ấy, người từng lầm lỗi không chỉ chịu sự quản lý của lực lượng chức năng mà còn nhận được sự sẻ chia, giúp đỡ từ chính gia đình, tổ dân phố và cộng đồng nơi mình sinh sống. Khi có việc làm, có người quan tâm, có trách nhiệm với gia đình và cộng đồng, nguy cơ quay trở lại con đường cũ sẽ từng bước được thu hẹp.
Giá trị nhân văn sâu sắc mà mô hình "Vành đai xanh không ma túy" hướng tới là lấy sự thay đổi của con người làm thước đo cho hiệu quả của công tác phòng ngừa. Hiệu quả của mô hình vì thế không chỉ được đo bằng số vụ án được phát hiện hay số đối tượng bị xử lý, mà còn thể hiện ở sự thay đổi trong nhận thức của người dân, sự chuyển biến của từng gia đình và sự ổn định của từng khu dân cư. Khi người dân biết cách nhận diện nguy cơ, khi người điều trị nghiện được đồng hành để không quay lại con đường cũ, khi cộng đồng chủ động tham gia giám sát, hỗ trợ và bảo vệ lẫn nhau, thì "vành đai xanh" không còn là một khẩu hiệu mà trở thành một lá chắn xã hội ngăn chặn ma túy ngay từ gốc.
Xây thế trận phòng, chống ma túy từ gốc
Điểm đặc sắc của mô hình là không tạo ra một "vùng cấm" bằng các biện pháp hành chính, mà xây dựng một "vành đai" bằng ý thức tự giác và sự gắn kết cộng đồng. Đây không chỉ là một mô hình giữ gìn an ninh, trật tự ở cơ sở, mà còn là minh chứng cho sự đổi mới trong tư duy phòng, chống ma túy của Công an tỉnh Điện Biên. Đó là sự chuyển dịch từ tư duy "đánh mạnh để trấn áp" sang "xây chắc để phòng ngừa"; từ việc tập trung xử lý hậu quả sang chủ động loại bỏ các điều kiện làm phát sinh tội phạm; từ sức mạnh của lực lượng chuyên trách sang sức mạnh của cả hệ thống chính trị và toàn dân.
Khi những "vành đai xanh" tiếp tục được mở rộng, nối liền từ tổ dân phố, khu dân cư đến các xã, phường trên địa bàn tỉnh, đó cũng là lúc thế trận an ninh nhân dân trong phòng, chống ma túy được củng cố vững chắc hơn. Và khi thế trận ấy được xây dựng từ sự đồng thuận, trách nhiệm và niềm tin của nhân dân, ma túy sẽ không chỉ bị ngăn chặn trên các tuyến, địa bàn trọng điểm, mà từng bước bị đẩy lùi ngay từ nơi nó có nguy cơ hình thành. Đó cũng chính là mục tiêu lâu dài mà Công an tỉnh Điện Biên hướng tới trong hành trình xây dựng những địa bàn bình yên, an toàn và phát triển bền vững.
Ma túy chỉ thực sự bị đẩy lùi khi mỗi khu dân cư trở thành một “vành đai xanh”, mỗi gia đình là một “pháo đài” và mỗi người dân là một chủ thể của thế trận phòng, chống ma túy từ gốc./.
Sau thời gian đầu triển khai, mô hình đã tổ chức 12 buổi tuyên truyền, thu hút gần 2.000 lượt cán bộ, đảng viên và nhân dân tham gia. Quan trọng hơn những con số ấy là sự thay đổi trong cách nhìn của người dân. Từ chỗ coi phòng, chống ma túy là nhiệm vụ của lực lượng Công an, nhiều hộ dân đã chủ động quản lý con em, quan tâm hơn đến các mối quan hệ xã hội của người thân, kịp thời phản ánh những biểu hiện nghi vấn và tích cực phối hợp với lực lượng chức năng trong quản lý địa bàn. 100% hộ gia đình trong cụm liên kết tự nguyện ký cam kết thực hiện "3 không" với ma túy: không thử, không tàng trữ, không bao che. Giá trị của những bản cam kết không nằm ở hình thức hành chính, mà ở sự chuyển biến về ý thức và trách nhiệm của mỗi gia đình đối với sự bình yên của khu dân cư. Khi mỗi gia đình tự xây dựng "hàng rào" bảo vệ mình trước ma túy, cả cộng đồng sẽ hình thành một "vành đai" an toàn vững chắc.
Theo bà Vũ Thị Phượng, Tổ trưởng Tổ dân phố 3, phường Điện Biên Phủ, sau khi mô hình được triển khai, sự phối hợp giữa lực lượng Công an và nhân dân ngày càng chặt chẽ, hiệu quả hơn. Người dân không còn tâm lý trông chờ hay coi phòng, chống ma túy là trách nhiệm của lực lượng chức năng mà đã chủ động cung cấp thông tin, phản ánh những biểu hiện bất thường liên quan đến ma túy, cùng tham gia giữ gìn an ninh, trật tự ngay từ địa bàn dân cư.
Đó cũng là chuyển biến lớn nhất mà mô hình hướng tới. Bởi trong cuộc chiến với ma túy, điều quan trọng không chỉ là phát hiện thêm bao nhiêu vụ việc, mà là xây dựng được một cộng đồng biết tự phòng ngừa, tự bảo vệ và cùng nhau bảo vệ môi trường sống của mình.
Một "vành đai" không được tạo nên bởi những tấm biển hay những bản cam kết, mà được hình thành từ hàng trăm cánh cửa luôn khép lại trước ma túy và hàng nghìn ánh mắt sẵn sàng phát hiện, ngăn chặn những nguy cơ ngay từ khu dân cư. Khi điều đó trở thành ý thức tự giác của cộng đồng, "Vành đai xanh không ma túy" mới thực sự phát huy giá trị bền vững.
Không chỉ phòng ngừa, mà còn giúp người lầm lỗi trở về
Điểm khác biệt của mô hình "Vành đai xanh không ma túy" không chỉ ở việc ngăn chặn cái xấu phát sinh, mà còn ở việc quan tâm, hỗ trợ những người từng liên quan đến ma túy có cơ hội thay đổi, ở cách tổ chức một chu trình phòng ngừa khép kín, trong đó mỗi giải pháp đều hướng đến mục tiêu chung là không để ma túy có cơ hội xâm nhập và tái xâm nhập vào cộng đồng. Đây là việc xây dựng một mạng lưới đồng hành, trong mạng lưới ấy, người từng lầm lỗi không chỉ chịu sự quản lý của lực lượng chức năng mà còn nhận được sự sẻ chia, giúp đỡ từ chính gia đình, tổ dân phố và cộng đồng nơi mình sinh sống. Khi có việc làm, có người quan tâm, có trách nhiệm với gia đình và cộng đồng, nguy cơ quay trở lại con đường cũ sẽ từng bước được thu hẹp.
Giá trị nhân văn sâu sắc mà mô hình "Vành đai xanh không ma túy" hướng tới là lấy sự thay đổi của con người làm thước đo cho hiệu quả của công tác phòng ngừa. Hiệu quả của mô hình vì thế không chỉ được đo bằng số vụ án được phát hiện hay số đối tượng bị xử lý, mà còn thể hiện ở sự thay đổi trong nhận thức của người dân, sự chuyển biến của từng gia đình và sự ổn định của từng khu dân cư. Khi người dân biết cách nhận diện nguy cơ, khi người điều trị nghiện được đồng hành để không quay lại con đường cũ, khi cộng đồng chủ động tham gia giám sát, hỗ trợ và bảo vệ lẫn nhau, thì "vành đai xanh" không còn là một khẩu hiệu mà trở thành một lá chắn xã hội ngăn chặn ma túy ngay từ gốc.
Xây thế trận phòng, chống ma túy từ gốc
Điểm đặc sắc của mô hình là không tạo ra một "vùng cấm" bằng các biện pháp hành chính, mà xây dựng một "vành đai" bằng ý thức tự giác và sự gắn kết cộng đồng. Đây không chỉ là một mô hình giữ gìn an ninh, trật tự ở cơ sở, mà còn là minh chứng cho sự đổi mới trong tư duy phòng, chống ma túy của Công an tỉnh Điện Biên. Đó là sự chuyển dịch từ tư duy "đánh mạnh để trấn áp" sang "xây chắc để phòng ngừa"; từ việc tập trung xử lý hậu quả sang chủ động loại bỏ các điều kiện làm phát sinh tội phạm; từ sức mạnh của lực lượng chuyên trách sang sức mạnh của cả hệ thống chính trị và toàn dân.
Khi những "vành đai xanh" tiếp tục được mở rộng, nối liền từ tổ dân phố, khu dân cư đến các xã, phường trên địa bàn tỉnh, đó cũng là lúc thế trận an ninh nhân dân trong phòng, chống ma túy được củng cố vững chắc hơn. Và khi thế trận ấy được xây dựng từ sự đồng thuận, trách nhiệm và niềm tin của nhân dân, ma túy sẽ không chỉ bị ngăn chặn trên các tuyến, địa bàn trọng điểm, mà từng bước bị đẩy lùi ngay từ nơi nó có nguy cơ hình thành. Đó cũng chính là mục tiêu lâu dài mà Công an tỉnh Điện Biên hướng tới trong hành trình xây dựng những địa bàn bình yên, an toàn và phát triển bền vững.
Ma túy chỉ thực sự bị đẩy lùi khi mỗi khu dân cư trở thành một “vành đai xanh”, mỗi gia đình là một “pháo đài” và mỗi người dân là một chủ thể của thế trận phòng, chống ma túy từ gốc./.